Uỷ quyền là cách người dân giải quyết rất nhiều việc khi không tự đi được: người con đi làm xa nhờ mẹ ở quê nhận sổ đỏ, người già nhờ con lĩnh lương hưu, chủ hộ kinh doanh giao nhân viên ký nhận hàng. Câu trả lời ngắn cho câu hỏi hay gặp nhất là thế này: không có một mẫu uỷ quyền dùng cho mọi việc. Hình thức uỷ quyền phải hợp với việc được giao và với yêu cầu của nơi tiếp nhận; việc liên quan nhà đất, tài sản lớn thường cần hợp đồng uỷ quyền công chứng, còn việc nhận giấy tờ, nộp hồ sơ đơn giản có khi chỉ cần giấy uỷ quyền được chứng thực chữ ký.
Uỷ Nhiệm (uynhiem.com) đi theo từng việc thật: chọn hình thức, uỷ quyền nhà đất, tiền và lương hưu, ở toà và khi khiếu nại, từ nước ngoài về, trong doanh nghiệp; cộng những giới hạn của người được uỷ quyền và các ca giả mạo, tranh chấp. Bài này tóm khung của site, trả lời ngắn các câu hỏi lớn và chỉ đường đọc.
Uỷ quyền là gì, và ba hình thức hay gặp
Theo Bộ luật Dân sự 2015, đại diện theo uỷ quyền là khi một người, gọi là bên uỷ quyền, giao cho người khác nhân danh mình thực hiện một hoặc một số việc. Bên được uỷ quyền chỉ làm trong phạm vi được giao, và giao dịch họ làm trong phạm vi đó ràng buộc bên uỷ quyền như chính bên uỷ quyền đã làm.
Thực tế có ba hình thức. Giấy uỷ quyền là văn bản một bên ký, thường dùng cho việc đơn giản và nhiều nơi yêu cầu chứng thực chữ ký người uỷ quyền. Hợp đồng uỷ quyền có hai bên cùng ký, ghi quyền và nghĩa vụ của cả hai, có thù lao hay không; việc lớn thường được công chứng. Uỷ quyền trong doanh nghiệp do người đại diện theo pháp luật ký cho nhân viên, theo điều lệ và quy chế nội bộ.
Phạm vi là trái tim của mọi văn bản uỷ quyền. Việc người được uỷ quyền làm vượt phạm vi nói chung không ràng buộc bên uỷ quyền, trừ khi bên uỷ quyền đồng ý hoặc biết mà không phản đối trong thời hạn hợp lý; người đã giao dịch với họ mà biết hoặc phải biết việc vượt quyền thì cũng khó đòi bên uỷ quyền chịu trách nhiệm. Vì vậy cả người giao việc lẫn người giao dịch với người được uỷ quyền đều nên đọc kỹ dòng ghi phạm vi trước khi làm bất cứ điều gì.
Điều cần nhớ: người uỷ quyền phải còn đủ năng lực hành vi lúc ký. Uỷ quyền là việc của người tự mình quyết định giao việc; khi người đó đã không còn tự quyết được, cơ chế phải chuyển sang giám hộ, đại diện theo pháp luật.
Câu hỏi lớn và trả lời ngắn
Việc này ra phường ký giấy là đủ hay phải công chứng? Phụ thuộc vào việc và nơi tiếp nhận. Luật chung không bắt mọi văn bản uỷ quyền phải công chứng, nhưng văn bản pháp luật chuyên ngành và cơ quan tiếp nhận có thể yêu cầu. Cách an toàn là hỏi trước nơi sẽ dùng giấy.
Uỷ quyền không ghi thời hạn thì có hiệu lực bao lâu? Nếu các bên không thoả thuận và luật không quy định khác, hợp đồng uỷ quyền có hiệu lực một năm kể từ ngày xác lập. Việc lớn kéo dài nên ghi rõ thời hạn hoặc ghi đến khi hoàn thành công việc.
Người được uỷ quyền có được giao tiếp cho người khác không? Chỉ được uỷ quyền lại khi bên uỷ quyền đồng ý, hoặc do sự kiện bất khả kháng mà không uỷ quyền lại thì việc không làm được. Phạm vi uỷ quyền lại không vượt phạm vi ban đầu, hình thức phải phù hợp với văn bản gốc.
Người được uỷ quyền lấy tiền không đưa thì sao? Bên được uỷ quyền có nghĩa vụ báo cáo và giao lại tài sản, lợi ích thu được. Không giao là vi phạm nghĩa vụ, bên uỷ quyền có quyền đòi; nếu có dấu hiệu chiếm đoạt thì có thể bị xử lý theo luật hình sự.
Ly hôn có uỷ quyền cho người khác ra toà thay được không? Trong vụ việc ly hôn, đương sự không được uỷ quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng, trừ một số trường hợp đặc biệt luật tố tụng quy định. Nhiều việc khác ở toà vẫn uỷ quyền được.
Hình thức thường dùng theo loại việc
Bảng dưới là hướng chung để bạn chuẩn bị; nơi tiếp nhận có thể yêu cầu khác, nên hỏi trước khi ký.
| Loại việc | Hình thức thường dùng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nộp, nhận hồ sơ hành chính đơn giản | Giấy uỷ quyền, có thể cần chứng thực chữ ký | Ghi rõ tên thủ tục và cơ quan tiếp nhận |
| Làm sổ đỏ lần đầu, cấp đổi, đính chính | Hợp đồng uỷ quyền, thường công chứng | Ghi đủ các bước: nộp, ký, nộp thuế phí, nhận kết quả |
| Bán, thế chấp, cho thuê nhà đất | Hợp đồng uỷ quyền công chứng | Rủi ro cao nhất; nên giới hạn giá, thời hạn, người nhận tiền |
| Lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội | Văn bản uỷ quyền theo mẫu và hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội | Thường có thời hạn và cần gia hạn |
| Tham gia tố tụng dân sự | Văn bản uỷ quyền có công chứng hoặc chứng thực | Không áp dụng cho đương sự trong vụ ly hôn |
| Nhân viên ký hợp đồng, nhận hàng | Giấy uỷ quyền của người đại diện doanh nghiệp | Ghi hạn mức giá trị và loại hợp đồng |
Hướng chung trong bảng không thay cho quy định cụ thể. Mẫu văn bản của cơ quan bảo hiểm xã hội, ngân hàng hay toà án có thể đổi, bạn lấy mẫu mới nhất tại nơi tiếp nhận.
Đọc uynhiem.com theo việc cần làm
Mười chuyên mục của site đi theo việc. Chọn điểm vào theo việc bạn đang cần nhờ người làm thay:
- Chưa biết chọn giấy hay hợp đồng: bắt đầu ở Chọn hình thức uỷ quyền theo việc.
- Việc nhà đất: chuyên mục uỷ quyền việc nhà đất, từ làm sổ lần đầu đến cho thuê, bán khi chủ ở xa.
- Tiền, lương hưu, bảo hiểm: chuyên mục uỷ quyền nhận tiền, lương hưu, bảo hiểm cho các khoản định kỳ.
- Cha mẹ già nhưng còn minh mẫn: mở Uỷ quyền khi cha mẹ già yếu để lập trước khi muộn.
- Đang ở nước ngoài, hoặc nhờ người nước ngoài: chuyên mục riêng về ký tại cơ quan đại diện, công chứng nước sở tại và hợp pháp hoá.
- Doanh nghiệp, hộ kinh doanh: chuyên mục uỷ quyền trong doanh nghiệp; sau đó là chuyên mục uỷ quyền lại, vượt quyền.
- Gặp người cầm giấy uỷ quyền đến giao dịch, hoặc bị lừa: chuyên mục giấy uỷ quyền giả và tranh chấp.
Chuyên mục thù lao, nghĩa vụ và chấm dứt hợp đồng uỷ quyền nên đọc trước khi ký bất kỳ hợp đồng uỷ quyền có tiền công nào.
Những gì uynhiem.com không bàn, nên đọc ở đâu
Khi người cần giao việc đã không còn tự quyết, như cha mẹ đã lẫn, đột quỵ, hay trẻ chưa thành niên, cơ chế phù hợp là giám hộ và đại diện theo pháp luật, thuộc Thay Mặt (thaymat.com). Giấy uỷ quyền hết hiệu lực khi nào, người uỷ quyền qua đời thì giấy còn dùng được không, đã có site chuyên về hiệu lực văn bản trình bày.
Thủ tục sang tên khi mua bán nhà đất, xe nhìn từ người mua thuộc Nhận Nhượng (nhannhuong.com); uynhiem.com chỉ đứng ở góc người được uỷ quyền làm thay và rủi ro khi mua qua uỷ quyền. Uỷ quyền ký số trên môi trường điện tử có site về chữ ký số và chứng thư.
Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp vắng mặt thì ai thay, chuyện người kế nhiệm trong công ty, thuộc nhóm doanh nghiệp và lao động. Ranh giới này giúp mỗi bài đi sâu vào việc của người dân và hộ kinh doanh nhỏ.
Sai lầm hay gặp khi uỷ quyền
Ghi phạm vi quá rộng. Câu "được toàn quyền quyết định mọi việc liên quan đến tài sản" là cánh cửa mở toang. Với nhà đất, nên ghi rõ việc gì, giá tối thiểu, ai nhận tiền, thời hạn.
Ghi phạm vi quá hẹp. Ngược lại, uỷ quyền làm sổ mà quên ghi quyền nộp thuế phí, ký tờ khai hay nhận kết quả thì người làm thay bị trả hồ sơ giữa chừng.
Uỷ quyền bán nhà để che một khoản vay. Ký hợp đồng uỷ quyền bán nhà cho người cho vay như một cách bảo đảm là rủi ro rất lớn: người được uỷ quyền có thể bán thật. Bảo đảm khoản vay nên dùng đúng biện pháp luật quy định.
Không thu hồi khi đã huỷ. Huỷ uỷ quyền mà không báo cho bên thứ ba đang giao dịch, không thu lại bản gốc, thì người cầm giấy vẫn có thể dùng.
Tin giấy uỷ quyền chỉ vì có dấu công chứng. Khi có người cầm giấy uỷ quyền đến bán nhà cho bạn, hãy kiểm lại với tổ chức hành nghề công chứng đã chứng nhận và liên hệ trực tiếp người uỷ quyền.
Khi nào nên hỏi người làm nghề
Hợp đồng uỷ quyền bán, thế chấp nhà đất, uỷ quyền từ nước ngoài với giấy tờ cần hợp pháp hoá, hay uỷ quyền tham gia một vụ kiện có giá trị lớn đều nên được người quen việc xem trước. Khi đã có tranh chấp, như người được uỷ quyền giữ tiền không trả hay bán tài sản vượt phạm vi, bạn cần gom văn bản uỷ quyền, chứng từ, tin nhắn trao đổi trước khi làm việc tiếp.
Câu hỏi nên chuẩn bị: việc cần làm chính xác là gì; ai là người tin cậy và họ ở đâu; nơi tiếp nhận yêu cầu hình thức gì; muốn giới hạn giá trị, thời hạn ra sao. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn khi cần định hướng.
Từng tình huống, như uỷ quyền lĩnh lương hưu thay cha mẹ hay ký uỷ quyền tại đại sứ quán, có bài riêng trên uynhiem.com.
Câu hỏi thường gặp
Giấy uỷ quyền viết tay có dùng được không?
Có thể dùng cho một số việc đơn giản nếu nơi tiếp nhận chấp nhận. Với thủ tục hành chính, nhiều nơi yêu cầu chứng thực chữ ký; với nhà đất, tài sản lớn, giấy viết tay không chứng nhận thường không đủ.
Một người có thể uỷ quyền cho nhiều người cùng lúc không?
Có. Văn bản nên ghi rõ những người này cùng làm hay mỗi người làm độc lập, việc nào cần đủ chữ ký. Không ghi rõ thì dễ phát sinh tranh chấp giữa chính những người được uỷ quyền.
Người được uỷ quyền có được mua chính tài sản mình được uỷ quyền bán không?
Nguyên tắc chung là người đại diện không được nhân danh người được đại diện để giao dịch với chính mình, trừ khi luật có quy định khác hoặc bên uỷ quyền đồng ý. Muốn mua, nên để chủ tài sản trực tiếp ký.
Muốn rút lại uỷ quyền thì làm thế nào?
Bên uỷ quyền có thể đơn phương chấm dứt, nhưng phải báo trước và có thể phải trả thù lao, bồi thường nếu có thoả thuận. Nên lập văn bản huỷ cùng hình thức với văn bản gốc và báo cho bên thứ ba liên quan.
Uỷ quyền từ nước ngoài về Việt Nam ký ở đâu?
Người ở nước ngoài có thể ký tại cơ quan đại diện Việt Nam, hoặc công chứng theo luật nước sở tại rồi hợp pháp hoá lãnh sự theo quy định. Hỏi trước nơi sẽ dùng giấy ở Việt Nam để chọn cách phù hợp.
Uynhiem.com có soạn hợp đồng uỷ quyền giúp không?
Không. Site hướng dẫn các nội dung cần có và cách chọn hình thức. Văn bản cụ thể do tổ chức hành nghề công chứng soạn và chứng nhận, hoặc luật sư soạn theo hồ sơ của bạn.