Sau một tai nạn giao thông, một lần bị đánh, một cú ngã ở sàn ướt trong toà nhà hay một ca làm đẹp hỏng, người bị thương và gia đình thường cùng lúc phải lo chữa trị, lo tiền và lo đối đáp với bên kia. Câu trả lời ngắn cho câu hỏi "đòi được gì" là: theo Bộ luật Dân sự 2015, khi sức khoẻ bị xâm phạm, người bị thương được bồi thường chi phí cứu chữa và phục hồi, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút, chi phí và thu nhập bị mất của người chăm sóc, cùng một khoản bù đắp tổn thất tinh thần do các bên thoả thuận, có mức trần do luật định.
Thương Tổn (thuongton.com) viết cho người bị thương và gia đình, cho cả người gây ra thương tích muốn biết nghĩa vụ của mình, chủ cơ sở kinh doanh, trường học và bộ phận nhân sự. Bài này tóm khung của site, trả lời ngắn các câu hỏi lớn và chỉ đường đọc theo loại sự việc.
Ngách thương tổn trả lời những gì
Một vụ thương tích thường có ba lớp câu hỏi. Lớp thứ nhất là y khoa và giám định: thương tích nặng tới đâu, tỷ lệ bao nhiêu, ai được yêu cầu giám định. Lớp thứ hai là tiền: khoản nào được tính, tính thế nào, ai trả, bảo hiểm trả gì. Lớp thứ ba là đường đi: thương lượng, hoà giải, khởi kiện dân sự, hay tố giác để xử lý hình sự song song với yêu cầu bồi thường.
Mỗi loại sự việc lại có quy định riêng chồng lên. Tai nạn giao thông có bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe. Tai nạn lao động có chế độ theo Luật An toàn, vệ sinh lao động và bảo hiểm xã hội, tính theo tỷ lệ suy giảm khả năng lao động. Bị hành hung chạm tới luật hình sự. Sự cố y khoa có Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Trẻ em gây thương tích thì trách nhiệm của cha mẹ, nhà trường được xét riêng.
Thuongton.com đi qua từng lớp, cho từng loại sự việc, ở mức người dân tự hiểu và chuẩn bị được. Những ngưỡng như tỷ lệ thương tích trong luật hình sự được nêu ở mức nguyên lý; khi vụ việc đã vào quy trình tố tụng, nên có luật sư đi cùng.
Câu hỏi lớn và trả lời ngắn
Giám định thương tật ở đâu, tỷ lệ bao nhiêu thì sao? Giám định pháp y thương tích do tổ chức giám định pháp y thực hiện, thường theo trưng cầu của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc theo yêu cầu của đương sự trong một số trường hợp. Tỷ lệ ảnh hưởng tới hướng xử lý hình sự, mức bồi thường thu nhập mất và chế độ nếu là tai nạn lao động.
Đòi được những khoản nào? Chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi chức năng; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm; chi phí hợp lý và thu nhập bị mất của người chăm sóc; tổn thất tinh thần. Mức bù đắp tinh thần do các bên thoả thuận, không thoả thuận được thì tối đa năm mươi lần mức lương cơ sở.
Bị đánh dưới 11% có khởi tố không? Tỷ lệ từ 11% trở lên là một ngưỡng quan trọng, nhưng dưới ngưỡng đó người gây thương tích vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc một số tình tiết luật hình sự liệt kê. Nhiều trường hợp chỉ khởi tố khi người bị hại yêu cầu.
Tai nạn trên đường đi làm có tính là tai nạn lao động? Có thể, nếu xảy ra trên tuyến đường và trong khoảng thời gian hợp lý từ nơi ở đến nơi làm việc theo quy định. Người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do tai nạn lao động được xem xét hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.
Con bị thương ở trường thì ai bồi thường? Khi trẻ chưa thành niên gây thiệt hại hoặc bị thiệt hại trong thời gian trường học trực tiếp quản lý, trường có trách nhiệm bồi thường nếu có lỗi trong quản lý; cha mẹ của trẻ gây thương tích cũng có thể phải bồi thường. Bảo hiểm học sinh là khoản riêng.
Đọc thuongton.com theo sự việc
Mười chuyên mục chia theo loại sự việc và theo chặng đòi bồi thường:
- Vừa bị thương, chưa biết bắt đầu từ đâu: đọc Giám định thương tích và tỷ lệ thương tật, rồi tới Các khoản bồi thường khi sức khoẻ bị xâm phạm để lập bảng tính ngay từ tuần đầu.
- Tai nạn giao thông: chuyên mục ai bồi thường, bảo hiểm trả gì, tỷ lệ lỗi.
- Tai nạn khi làm việc, trên đường đi làm: chuyên mục tai nạn lao động và chế độ theo tỷ lệ suy giảm.
- Bị đánh: chuyên mục bị hành hung gây thương tích, gồm cả việc rút yêu cầu khởi tố và hệ quả.
- Ngã ở toà nhà, bể bơi, phòng tập, quán ăn: chuyên mục bị thương ở nơi công cộng và cơ sở dịch vụ.
- Trẻ em, sự cố y khoa, thẩm mỹ: hai chuyên mục riêng.
- Đi tới thoả thuận hoặc ra toà: chuyên mục thương lượng, thoả thuận và chuyên mục khởi kiện đòi bồi thường sức khoẻ.
Dù sự việc thuộc loại nào, việc giữ hoá đơn viện phí, đơn thuốc, giấy ra viện, xác nhận thu nhập ngay từ đầu quyết định phần lớn số tiền bạn chứng minh được về sau.
Bảng tính bồi thường: khoản nào cần giấy gì
Bảng gợi ý chứng từ cho từng khoản. Không có chứng từ, khoản đó dễ bị cắt khi thương lượng hoặc khi toà xem xét.
| Khoản | Chứng từ nên giữ | Lưu ý |
|---|---|---|
| Chi phí cứu chữa, thuốc, phục hồi | Hoá đơn viện phí, đơn thuốc, chỉ định của bác sĩ | Chi phí ngoài chỉ định có thể bị xem xét lại |
| Thu nhập bị mất | Hợp đồng lao động, bảng lương, xác nhận nghỉ việc; người làm tự do cần chứng minh thu nhập trước đó | Không chứng minh được thì có thể tính theo mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại |
| Người chăm sóc | Thời gian chăm sóc, chi phí đi lại, thu nhập bị mất của người chăm sóc | Chỉ tính phần hợp lý trong thời gian điều trị |
| Tổn thất tinh thần | Hồ sơ mức độ thương tích, ảnh hưởng tới cuộc sống | Các bên thoả thuận, có mức trần theo Bộ luật Dân sự |
| Tài sản hư hỏng kèm theo | Ảnh chụp, báo giá sửa chữa, hoá đơn mua | Là thiệt hại tài sản, tính riêng với sức khoẻ |
Một bảng tính có chứng từ giúp buổi thương lượng đi vào con số thay vì cảm xúc, và là phần không thể thiếu nếu phải khởi kiện.
Những gì thuongton.com không bàn, nên đọc ở đâu
Thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có site riêng về thời hạn, thời hiệu. Ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm, phân tích cấu thành tội cố ý gây thương tích thuộc site về cấu thành vi phạm; thuongton.com chỉ đứng ở góc người bị hại đòi bồi thường.
Người gây tai nạn đã qua đời và bồi thường lấy từ di sản thuộc Thừa Kế (thuake.com). Thuê xe tự lái gây tai nạn, trách nhiệm giữa người thuê và chủ xe thuộc Khế Ước (kheuoc.com). Tai nạn lao động nhìn từ góc chấm dứt hợp đồng, khai báo và điều tra của doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp và lao động; tai nạn do thiết bị nâng, thiết bị áp lực có site về kiểm định.
Quy trình khởi kiện nói chung, như cách nộp đơn, hoà giải tại toà, phiên xử, kháng cáo, có các site trong nhóm toà án và tranh chấp. Thuongton.com giữ phần riêng của vụ đòi bồi thường sức khoẻ.
Sai lầm hay gặp sau khi bị thương
Ký thoả thuận ngay tại viện. Khi chưa biết thương tích sẽ diễn biến thế nào, một tờ thoả thuận "nhận đủ, không khiếu nại gì thêm" có thể khiến bạn khó đòi khi có biến chứng.
Không giữ hoá đơn, đơn thuốc. Nhiều gia đình lo chữa trị mà bỏ quên chứng từ; về sau không chứng minh được khoản đã chi.
Chỉ dựa vào lời hứa của bên gây tai nạn. Lời hứa không có văn bản, không có người làm chứng rất khó dùng khi bên kia đổi ý.
Nhầm giám định pháp y với giám định y khoa. Hai loại phục vụ mục đích khác nhau; chọn sai thì kết quả không dùng được cho việc mình cần.
Rút yêu cầu khởi tố mà chưa nhận tiền. Rút yêu cầu trong vụ khởi tố theo yêu cầu người bị hại thường không được yêu cầu lại, trừ trường hợp bị ép buộc. Cân nhắc kỹ trước khi rút.
Khi nào cần người làm nghề
Thương tích nặng, có tỷ lệ cao, vụ việc đang được cơ quan điều tra thụ lý, sự cố y khoa nghi có sai sót chuyên môn, hay bên gây tai nạn là doanh nghiệp có bảo hiểm đều là những trường hợp nên có luật sư hỗ trợ. Người bị thương có quyền nhờ người bảo vệ quyền lợi trong vụ án hình sự và trong vụ kiện dân sự.
Với những va chạm nhỏ, thương tích nhẹ và hai bên còn thiện chí, tự thương lượng có biên bản là cách nhanh và đỡ tốn kém. Khi đó hãy ghi rõ trong văn bản các khoản đã tính, số tiền, cách trả, và có nói tới khả năng phát sinh chi phí điều trị tiếp hay không. Một biên bản rõ ràng giúp cả người bị thương lẫn người gây ra yên tâm khép lại sự việc, và tránh được những cuộc gọi đòi thêm không có căn cứ về sau.
Chuẩn bị trước: toàn bộ hồ sơ bệnh án, chứng từ chi phí, biên bản sự việc, thông tin bên gây ra, bảng tính sơ bộ các khoản. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để có ý kiến ban đầu trước khi bước vào thương lượng.
Từng tình huống, từ ngã trong chung cư đến tai biến khi điều trị, có bài riêng trên thuongton.com.
Câu hỏi thường gặp
Người bị thương có phải tự trả tiền giám định không?
Khi cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu giám định trong vụ án hình sự, chi phí giám định thường do cơ quan trưng cầu chi trả. Khi đương sự tự yêu cầu giám định để phục vụ việc dân sự, chi phí ban đầu do người yêu cầu ứng trước và có thể được tính vào thiệt hại.
Cả hai bên cùng có lỗi thì bồi thường thế nào?
Khi người bị thiệt hại cũng có lỗi, mức bồi thường được giảm tương ứng với mức độ lỗi của họ. Trong tai nạn giao thông, việc xác định tỷ lệ lỗi dựa vào biên bản, kết luận của cơ quan chức năng và chứng cứ hai bên đưa ra.
Bảo hiểm của bên gây tai nạn có trả thay toàn bộ không?
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe chi trả trong hạn mức theo quy định. Phần thiệt hại vượt hạn mức, hoặc khoản bảo hiểm không chi trả, bên gây tai nạn vẫn phải tự bồi thường.
Đã ký thoả thuận bồi thường rồi nay biến chứng thì sao?
Tuỳ nội dung đã ký và mức độ biến chứng. Nếu biến chứng phát sinh thiệt hại mới chưa được tính, có thể thương lượng bổ sung hoặc yêu cầu toà xem xét. Nên hỏi luật sư trước khi gửi yêu cầu.
Người gây thương tích là trẻ dưới mười lăm tuổi thì ai bồi thường?
Theo Bộ luật Dân sự, cha mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại do con chưa đủ mười lăm tuổi gây ra; nếu tài sản của cha mẹ không đủ mà con có tài sản riêng thì lấy tài sản của con bù phần thiếu. Trường hợp trường học đang quản lý được xét riêng.
Thuongton.com có tính giúp số tiền bồi thường không?
Site hướng dẫn cách lập bảng tính và chứng từ cần giữ cho từng khoản. Con số cuối cùng do các bên thoả thuận hoặc do toà quyết định; với vụ việc phức tạp, luật sư giúp bạn tính và bảo vệ con số đó.